Andere mensen op een andere tocht op een andere Waddenzee
Charterschipper Jeroen Peters: "Het vereist veel ervaring en een beetje durf"
Waarom er geen verhaal over de bruine vloot in de krant stond, wilde Frouke
Fischer weten, toen de Harlinger Courant onlangs een serie artikelen over
gebruikers van de Waddenzee publiceerde. De chartervaart is nota bene ook een
gebruiker van 't Wad en - met zeventig schepen die Harlingen als afvaarthaven
hebben - geen kleine speler. En ze zijn trots op hun werk en hun historische
schepen. Een gesprek met reder Frouke Fischer en schipper Jeroen Peters, aan
boord van de Poseidon in de Zuiderhaven.
Tijd vliegt. Schipper Jeroen Peters vaart al weer tien jaar op de Passaat en de
Poseidon, twee klippers van Frouke en Frans Fischer, met Harlingen als
thuishaven. En Jeroen zou het niet snel voor een andere baan inruilen. Neem
alleen het wakker worden op het Wad. "Altijd weer prachtig", zegt hij vol
overtuiging. "De Waddenzee is een ongelooflijk stuk vaarwater. Veel mensen
hebben daar geen weet van. Maar het is elke keer weer anders; bij hoog en laag
water verandert alles weer." En varen biedt een heel vrij leven, vertelt Jeroen, want er is nooit een vast
programma. Andere mensen op een andere tocht op een andere Waddenzee. "In de
stad ken je de kortste route van A naar B. Maar op het Wad werk dat niet en dat
maakt het vaargebied zo leuk. Je lokale kennis kun je altijd weer beter krijgen.
Het vereist veel ervaring en een beetje durf."
De klippers vervoeren de meest uiteenlopende gasten, vertelt Frouke. "Een opa
van 80 en een baby kunnen mee." Bijvoorbeeld een familie die iets te vieren
heeft, maar ook veel schoolklassen, vriendenclubs, en collega's die bijvoorbeeld
aan teamtraining doen. "Zo gauw ze aan boord zijn, krijgen ze een gevoel van
vrijheid", zegt Frouke. Jeroen: "Alsof je je eigen eiland hebt, een eigen leven
met een eigen sfeer. Het doet wel wat met mensen." Er zijn gasten die willen het IJsselmeer op, naar de haven van Terschelling of
een nachtje ankeren, zoals dat heet, meestal na een middag droogvallen op het
Wad. De gasten helpen mee tijdens het zeilen. "Dat gaat eigenlijk vanzelf", zegt
Jeroen. En dat werkt ook zo als ze overboord stappen tijdens het droogvallen.
"Binnen de kortste keren zijn ze aan het ontdekken en zitten ze met hun handen
in het zand", lacht Jeroen. "En je hebt culinaire figuren die de hele dag staan
te bakken en braden", zegt Frouke, terwijl ze naar de riante keuken aan boord
van de Poseidon knikt.
Frouke en Frans Fischer verhuisden in 1982 naar Harlingen, om met z'n tweeën op
charterschip Orion te gaan varen. Een hele verandering: hij werkte bij Philips
en zij in de verpleging. Hun twee kinderen werden in Harlingen geboren en hebben
de eerste zes jaren van hun leven goeddeels aan boord gesleten. Toen zag de
thuishaven van de bruine vloot er nog heel anders uit, herinnert Frouke. "Er was
niks, geen faciliteiten. Er lagen garnalenvissers en olieboten in de Zuiderhaven
en de werf was er nog."
De Orion werd na vijftien jaar verkocht en in 1993 kwam de Passaat in de vaart.
( note: de Orion werd verkocht toen de Poseidon werd aangeschaft in 1997.)De
Passaat is in 1900 gebouwd en heette toen Margiena, naar de namen van eigenaren
Marinus en Giena Boertien. Het schip heeft tot 1964 vracht vervoerd over de
grote rivieren. Giena Boertien woonde tot 1992 alleen aan boord aan de Coolhaven
in Rotterdam, toen ze in verband met haar gezondheid aan de wal wilde wonen. Frans en Frouke kwamen op het juiste moment langs en kochten de klipper. Na een
werfbeurt - er moesten wat gaten dichtgelast worden - kon het schip het
IJsselmeer over, naar de Zuiderhaven. Op sleep, want de motor was kapot. Na een
renovatie van anderhalf jaar was de klipper weer zeilklaar.
In 1999 volgde de Poseidon. Deze klipper is in 1903 in Papendrecht gebouwd. De
Zuid-Holland, zoals het schip destijds heette, heeft een halve eeuw op
windkracht vracht gevaren in de wateren van Zeeland en naar Duitsland om kolen
en stenen te halen. In 1956 is de klipper omgebouwd tot motorschip en heeft tot
1997 dienst gedaan in de vrachtvaart. Frank en Frouke moesten snel beslissen
toen ze het schip vonden. "Het was kopen of slopen." Na een grondige renovatie
werd het schip door Frouke en Frans omgedoopt tot Poseidon; de god van de zee.
Jeroen is eigenlijk bij toeval in de chartervaart gerold. Hij was 17 en net
klaar met de havo. "Ik liep met m'n ziel onder m'n arm." Via-via hoorde hij over
iemand die een tjalk had gekocht en een matroos zocht, en hij monsterde aan.
"Dat smaakte goed." Vervolgens ging hij zeilen in Engeland en Griekenland en
terug in Nederland ging hij weer maten. Eerst een seizoen in Enkhuizen en daarna
in Harlingen. Toen hij zijn vaarbevoegdheid op zak had, stapte hij aan boord als
schipper, eerst op de Noordfries , daarna op de Passaat. Hij werkt van half maart tot in november, en als het onderhoud erop zit, en het
winter wordt, is hij vrij. Dat vindt hij leuk om open te houden. "Vanwege de
vrijheid, waar ik veel waarde aan hecht."
Onlangs maakte het Watersportverbond bezwaar tegen de sluiting van gebieden op
het Wad. Deze worden gesloten op last van het ministerie van Landbouw, Natuur en
Visserij. Heeft de chartervaart daar last van? "Het is niet helemaal duidelijk
welke gebieden dicht gaan", zegt Jeroen. "Maar je moet ze wel in de smiezen
houden op de kaart." Er zijn overigens al langer diverse gebieden op het wad
gesloten. Jeroen: "We geen problemen met verboden gebieden die er zijn. Er is
een aantal natuurgebieden waar in de zomer veel broedvogels fourageren, en
gebieden met zeehonden. Maar dat zijn niet zo heel grote stukken, en meer aan de
kust. Daar heb je niks te zoeken. Of het gaat om heel hoge zandbanken, daar kwam
al niemand."
Ander voorbeeld: de Blauwe Balg bij Ameland. "Je mag daar alleen op een bepaalde
tijd de geul door, maar buiten die tijd zou je toch vastlopen." Volgens Jeroen
gaat het goed met de natuur op het Wad. Neem de groei van het eiland Griend. "Ik
heb het door de jaren heen alleen maar groener zien worden." En er zijn
bijvoorbeeld veel zeehonden op het wad.. "Het stikt er van", zeg Jeroen. "Dat is
een teken dat de Waddenzee heel gezond is."
Chartervaart in cijfers De chartervaart wordt vertegenwoordigd door belangenvereniging BBZ. Deze
belangenvereniging telt een kleine 500 leden, waaronder 229 schippereigenaren
die gezamenlijk 270 schepen bezitten. Volgens onderzoek van de BBZ haalde de
Nederlandse chartervaart in 2007 een totale omzet van 76,6 miljoen euro in 2007.
Het gaat dan om 548 schepen met 11.727 kooien. De gemiddelde prijs voor
zeezeilvaart is ruim 34 euro per persoon per nacht. Passagiers geven (per
persoon) ruim 28 euro per dag uit aan de wal. Veel schepen werken
boekingskantoren, zoals Rederij Vooruit, Traditional Sailing Charter en
Schipperscoöperatie Historische Zeilvloot Harlingen. Frouke en Frans verzorgen
zelf de boekingen voor de Passaat en de Poseidon, meer informatie op
www.zonnewind.nl.
